Uitgesteld

In de voormiddag heb ik de tweejaarlijkse prijs voor cultuur van de gemeente Lede in ontvangst genomen. In de namiddag heb ik het hoofd van mijn vriend kaalgeschoren. Het eerste feit is een rechtstreeks gevolg van wat ik schrijf. Het tweede een noodzakelijke maatregel om de bijwerkingen van zijn medicijnen voor te zijn. U weet wel. De Ziekte. Nooit heb ik relativeren zo tastbaar aangevoeld als vandaag. Fierheid werd op rauwe wijze aan de kant geschoven door de banaliteit der dingen. En toch weiger ik mij vrijblijvend neer te leggen bij de schijnbare nutteloosheid van alles wat in de schaduw van de onrechtvaardigheid van het noodlot gebeurt. Dat wèl doen zou immers impliceren dat we ieder geschreven woord, elke gespeelde muzieknoot, iedere penseelstreek, kortom alle samengebalde vormen van kunst die in loop van de geschiedenis gecreëerd werden, direct kapot zouden moeten relativeren. Alle schoonheid zou onherroepelijk gereduceerd worden tot restafval van het leven. Als ik mijn vriend ook maar een beetje ken, zou hij mij bij die gedachte voor gek verklaren.

Een tijdje geleden schreef ik ‘Het Vertrek’; een toneelstuk over een man die niet kon omgaan met het feit dat zijn echtgenote aan De Ziekte ten onder was gegaan. Mijn vriend speelde de hoofdrol in dat stuk. (U merkt dat het noodlot over een cynisch gevoel voor humor beschikt.) Het plan bestond om ‘Het Vertrek’ een tweede reeks opvoeringen te geven in het nieuwe cultuurcentrum van ons dorp. Om evidente redenen kan dat natuurlijk niet doorgaan. Maar ik voel dat het slechts uitstel is. Ik wéét dat ik dat hoofd niet voor niets heb kaalgeschoren. 2014 wordt een jaar van vechten. Misschien met vallen, maar zeker met opstaan. 2015 wordt het jaar van de feniks. Dan speelt mijn vriend de splinternieuwe pannen van het dak van GC De Volkskring. Zo hard dat ik hem op mijn beurt kan voordragen als kandidaat voor de volgende cultuurprijs. Dat zijn we mekaar en de schoonheid van het leven verplicht. Wie de prijs wint, is van ondergeschikt belang. De échte overwinning is op dat moment al binnen. We spreken elkaar op de uitreiking?

haar

Chicken Shit

‘Gesmolten sjokelat!’ riep de boerin aan de andere kant van de lijn. ‘Als het op gesmolten sjokelat gelijkt, dan zit ge met een probleem en moet er een product aan te pas komen!’

Amper twee weken amateur pluimveehouder en ik mag kippenstront beoordelen op vergelijkingspunten met door de zon gegeselde cacaobonen. Niet eenvoudig voor iemand die niet wild loopt van dierlijke uitwerpselen (eufemisme!) maar wel van chocolade. En ja, geen twijfel mogelijk; een miserabele poging tot keutel, als een droevige druppel Côte d’Or op een koortsige kinderwang. Terwijl ik de consequenties tot mij laat doordringen, probeert de meest sociale van mijn drie nieuwe gevederde vriendinnen in mijn teen te pikken; prikkelbaar maag- en darmsysteem maar verdomd arrogant, dat dan weer wel. Het product dat vaste vorm belooft, zal hopelijk wel doen wat het hoort te doen.

In afwachting ben ik dankbaar. Dankbaar dat dit beeld mij kan helpen in mijn opdracht. U moet immers weten dat ik besloten heb om mijn BMI naar beneden te halen om zodoende mijn prestaties op de fiets in stijgende curves te dwingen. Niet simpel voor iemand die kampt met een knoert van een chocoladeverslaving. Toch kan ik u met enige fierheid in de buikstreek mededelen: reeds twee dagen geen donker goud geproefd!

En dat allemaal dankzij een kip met diarree en een boerin die heel luid kakelt wanneer ze telefoneert.

foto-613

X.

Onderstaande column verscheen als opiniestuk in De Morgen van 17/11/2014

‘Wij zijn een burgerrechtenbeweging die de nieuwe demografische realiteit complexloos omarmt en die strijdt tegen alle vormen van discriminatie op basis van afkomst, religie, sociaal-economische positie, gender, klasse of nationaliteit.’

Zo staat het letterlijk te lezen in de visieverklaring van Movement X, de beweging die samen met woordvoerder Dyab Abou Jahjah vandaag de oorlog verklaart aan de stereotype versie van Zwarte Piet. Zou het deze keer lukken om het debat van Nederland naar Vlaanderen te loodsen? Couldn’t care less, maar het zou wel eens een levensvatbare poging kunnen zijn. Louter het feit dat net Abou Jahjah de zwarte kat de bel aanbindt is voor velen waarschijnlijk al voldoende om in een Franse colère te schieten. Een controversieel man die een controversieel punt aansnijdt; er is al voor minder met kilo’s virtuele stront gesmeten.

Voor alle duidelijkheid: mijn eigen zoon spreekt reeds lang niet meer over Zwarte Piet. Hoofdpiet, turnpiet, knutselpiet, grappenpiet, kookpiet en andere versmurfte versies van de heilige entourage hadden reeds langer, haast zonder dat ik er erg in had, de plaats ingenomen van het stereotype ‘slaafje’. Ik blijf dus geloven dat, mocht de strijd tegen de (toegegeven) koloniale versie van Piet niet zo verkrampt en uitbundig gevoerd zijn, de karikaturale krullenbol met gouden oorringen op termijn vanzelf vervaagd zou zijn. Hipheid overschreden, vervaldatum bereikt, commerciële mogelijkheden te beperkt. Laat ons eerlijk zijn: in realiteit draait het hele kinderfeest duizend keer meer rond the color of money dan rond de kleur van Piet. Ik zou het hele gebeuren dus liefst aan mij voorbij zien gaan hebben. Helaas wordt die luxe mij vandaag door vurige voor- en tegenstanders, waaronder nu dus ook MvX, niet meer gegund.

Aanvankelijk werd ik geprikkeld door de idee van de bruggen bouwende groep die MvX zou kunnen zijn. Een verenigde kreet van gediscrimineerde minderheden klinkt altijd luider dan wat losse stemmen die verloren gaan in de populistische wind die vandaag tegen orkaankracht door onze contreien waart. In een online discussie met MvX sympathisanten (waaronder Abou Jahjah zelf) stelde ik de vraag waarom seksuele geaardheid niet expliciet werd opgenomen in het lijstje. Volgens mijn (niet wetenschappelijk onderbouwde) overtuiging bestaat de discriminatie top-3 nog steeds uit 1) huidskleur 2) religie en 3) seksuele geaardheid. Reden genoeg toch om die bronzen medaille ook de stem te geven die ze verdient? Aanvankelijk werd mij gewezen op het feit dat ‘gender’ letterlijk in de tekst was opgenomen. Alleen slaat dat begrip natuurlijk enkel op geslacht en is genderdiscriminatie in de praktijk gewoon een hippe term voor seksisme. De online discussie stierf een stille dood. Ik werd door een paar personen verweten een homovriendje te zijn, en daar hield het op.

In mijn ogen dient MvX een nobel en noodzakelijk doel. Iedere vorm van discriminatie verdient het om vurig bestreden te worden. Alleen moet je niet met de vlag van de overkoepelende burgerrechten gaan zwaaien wanneer je het vertikt om één van de meest prominente vormen van discriminatie, na herhaaldelijke vraag van verschillende mensen, mee op te nemen in je manifest, louter omdat (of dat vermoed ik toch) dit slecht verteerd zou worden door een aanzienlijk deel van je potentiële achterban. Movement X is, naast een verdienstelijke en wervende gedachte, ook een gemiste kans. Een gemiste kans om verzamelde minderheden eindelijk eens tot een krachtige factor te bundelen. Door omfloerst maar bewust een doelgroep te weren, vreet je niet alleen aan je eigen geloofwaardigheid, je maakt plots ook deel uit van het probleem dat je zelf bestrijdt. Wanneer alle boegbeelden van MvX even vurig en publiek ten strijde trekken tegen homohaat als tegen racisme in de vorm van een gemediatiseerd symbool als Zwarte Piet, koop ik mij een lidkaart. Tot op dat moment ga ik er van uit dat MvX eigenlijk niets meer is dan het hippere, provocatieve broertje van pakweg Kif Kif.

O, en mocht u de neiging voelen om onder deze opinie een racistische of polariserende shitstorm te ontketenen, hou u dan alstublieft even in en begeef u kalm maar kordaat naar een online forum waar die praktijken meer geapprecieerd worden.

Keuze zat, zou ik zo zeggen.

lettre-x

Rauw, hees, teder

Achttien was ik. Achttien en onsterfelijk, zoals al mijn vrienden onsterfelijk waren. ‘Blauw’ en ‘Iedereen is van de wereld’ bliezen mij van mijn sokken. Die gekke, bizarre, vernieuwende, energieke Hollanders intrigeerden mij van bij de eerste noot die ze doorheen mijn oren jaagden. Thé Lau straalde een grinta uit die ik nooit eerder had ervaren. En een vrouw op een basgitaar? Met een naam die adel uitstraalde? En die teksten? Ik wist het allemaal niet direct te plaatsen maar … het klopte. Het klopte als nooit te voren.

Muziek kan op die leeftijd ongemeen hard binnenkomen. Het kan de soundtrack van je leven vormen. The Scene grabbelde mij onverwacht maar overtuigd bij mijn nekvel. Ik kocht eerst ‘Blauw’ en daarna pas ‘Rij rij rij’. Hoe dat komt weet ik niet echt meer. Gedurende dik twee jaar ging er geen maand voorbij waarin ik niet minstens één van die twee albums beluisterde. Ik putte kracht uit ‘Geloof’, zou gehuild hebben bij ‘Brand’. ‘Borderline’ vond ik maar niets maar ‘Rauw, hees, teder’ blijft (dik twintig jaar later) nog steeds een van mijn persoonlijke klassiekers.

Ik had, als toenmalig schoolplichtig slachtoffer van het katholieke onderwijs, een godsdienstleraar met een missie. Zo gaat dat wel vaker met die kerels. Iedereen mocht een zelfgekozen nummer bespreken in de klas. Ik koos voor ‘Het werk van God’. Ik was pas halverwege de klas om mijn gekopieerde teksten uit te delen toen ik rechtsomkeer mocht maken. Mijn leraar sommeerde mij schuimbekkend die godslasterlijke zever onmiddellijk uit zijn klas te verwijderen. Ikzelf mocht ook buiten blijven staan, verward en boos. Dan is de Heer toch hopelijk iets vergevingsgezinder.

Samen met mijn beste vriend nam ik in die late jaren ‘80 de trein naar Oostende. We zaten aanvankelijk drie haltes te ver maar uiteindelijk bracht de kusttram ons toch naar Middelkerke. The Scene zou ‘Blauw’ brengen in de toenmalige tv-show van Margriet Hermans. We waren getuige van een drietal op routine afgewerkte oefenversies, loerden naar bruingebrande vrouwenborsten, aten waterachtige spaghetti op een zonnig terras en beleefden één van de mooiste dagen van onze tanende tienerjaren.

Zoveel jaren later haalt mijn ex-schoonbroer op een veiling voor het goede doel de hoofdprijs binnen. Zijn beloning: Jawel meneer! The Scene komt voor een beperkt publiek in jouw huiskamer optreden meneer! Lang voor ‘huiskamerconcerten’ hip waren, zette The Scene reeds de bakens uit. Het was een prachtige dag. De bel ging. Ik deed open. Zenuwachtig.

Thé Lau keek mij aan en zei: ‘Hallo, wij zijn The Scene’.

Ik zei: ‘Kom binnen en zet u’.

Een vergeten snare van de drum werd vervangen door een kookpan van mijn ex-schoonzuster. Dat klonk niet perfect maar het zag er wel rock ’n roll uit. Gedurende bijna twee uur gaf The Scene het beste van zichzelf. Ik genoot, als in trance. Na afloop zaten we samen in de veranda. Er werd gedronken, gegeten, gedronken en gerookt. Had ik ook al gezegd dat er werd gedronken? We hebben lang gepraat. Het moet 1991 zijn geweest. Thé was vrolijk. Thé was gepassioneerd. Thé was boos. Die man maakte indruk op mij. Zwarte zondag lag nog onverteerd op onze magen. Niemand wist hoe dat kwam. Iedereen wist hoe dat kwam. Sigaret. Rode wijn. Sigaret. Het was een wonderbaarlijke dag. Toen we afscheid namen, wist ik dat het een mijlpaal in mijn leven was.

‘Open’ en ‘Avenue de la Scene’ vonden hun weg naar mijn platenkast. Ik moet toegeven dat ze niet dezelfde impact op me hadden als die eerste twee albums. Dat lag waarschijnlijk niet zozeer aan de muziek maar eerder aan mij. Het leven schotelde mij meer nuchterheid voor. Nadien verloor ik The Scene een beetje uit het oog. Dat duurde tot in 2012, het jaar waarin ‘Code’ werd uitgebracht. Ik was opnieuw van bij de eerste noten mee. Beleving die jaren stof had vergaard, werd weer naar boven gebracht. Het nieuws dat Thé Lau de gitaar gedwongen aan de wilgen moest hangen, joeg een rilling over mijn ruggengraat. Wat je niet wilt voelen, het kruipt onder je huid. Of hoe verwoord je dat anders?

In juni komt The Scene nog één keer naar België.

Nog één keer alles geven. Nog één keer alles krijgen.

Nog één keer … Rauw, Hees, Teder.

Ik hoop dat ik er bij kan zijn. Niet omdat ik het zo belangrijk vind om punten te zetten. Gewoon omdat ik af en toe moet voelen dat sommige dingen onsterfelijk zijn.

foto-565

Zomervakantie

De laatste week van het schooljaar staat in het teken van de overgang.

Het buurtschooltje wordt weldra gedegradeerd tot herinnering, weggemoffeld onder het vrolijke lappendeken van de nakende zomervakantie. Het eerste leerjaar wenkt en deze week mogen Fenne en zijn vrienden al een kijkje gaan nemen naar wat hen in september te wachten staat. Zijn generatie zou het een ‘trailer’ durven noemen.

De nieuwe schoolpoort is de toegangshaven naar een zee van beton. Weg met de zandbak. Geen grasveldje meer. Onder mijn zolen bevinden zich dezelfde universele betondallen waar ik en duizenden voor mij hun knieën aan schaafden. Fenne kijkt amper om en verdwijnt in de massa, op zoek naar zijn vrienden, op zoek naar het leven.

Terwijl ik de indrukken op mij af laat komen, passeert mij een allerschattigst blond krullenkind. Ze zucht opzichtig en spreekt luid tegen niemand in het bijzonder.

– ‘pfff, ach nee, de kleuters!’

Op elke andere dag zou ik dit grappig vinden.

Vandaag niet.

Vandaag koester ik de illusie dat ik nog minstens twee maanden vader van een kleuter ben.

foto-589

As seen on TV!

Vrije dag en slecht geslapen. Ik strompel uit bed. De zetel roept, ik antwoord positief.

Niet gehinderd door enig schuldgevoel laat ik mij meeslepen in de wereld van de infomercial. Ik maak kennis met de Slim Jeggings. Deze zelfverklaarde ultieme combinatie van mode en comfort zuigt op wonderbaarlijke wijze het visuele vet uit de billen, versmalt de immer beklaagde reet met minstens één maat en verbant de spreekwoordelijke zwembandjes naar de eeuwige jachtvelden. Eat that, Clement Peerens Explosition! Het ziet er uit als een jeans en voelt als een legging. Tenminste, dat vertelt Amy mij in haar perfect Amerikaans. Amy’s achterste ziet er niet uit alsof ze zelf een Slim Jeggings nodig heeft. Wanneer ze eindelijk vijf seconden haar klep houdt, neemt een irritante voice-over het van haar over. Hij schreeuwt mij enthousiast toe dat de Jeggings gemaakt worden uit revolutionaire materialen (Kevlar? Kryptoniet?) en dat ik er drie (3!) krijg voor de prijs van één (1!). Ik twijfel of ik vandaag nog zou bestellen en verander in afwachting van kanaal. Aha! Een opvouwbare wandelstok die door zijn revolutionaire (again) zuignappootjes nooit kan omvallen. Goed voor elk terrein, je weet maar nooit of mémé op haar oude dag alsnog de behoefte voelt de Rocky Mountains te temmen. De ‘Trusty Cane’ is de ondersteuning die u altijd al wou hebben. In het handvat zit zowaar een zaklamp verwerkt. Lichtgevend èn ondersteunend! Gezien in de spot: de perfecte hulp wanneer u, als hulpbehoevende bejaarde, in het schemerduister een kind op u ziet afrennen dat u dringend wil knuffelen zonder uw wandelstok te laten vallen. Dat ze dit in het Brugse bisdom nog steeds niet standaard bij een soutane leveren? Ik verander opnieuw van kanaal. Heruitzendingen van Charlie’s Angels. Cult uit de jaren ‘70.  Seksisme stond toen nog niet in het alfabet. Farrah Fawcett had in elk geval geen Slim Jeggings nodig. In het volle besef dat ik eindelijk bij geloofwaardige televisie ben aanbeland, dommel ik opnieuw in.

foto-623